Konuşma terapisi doğuştan dudak ve damak yarıkları olan çocukların dil gelişimi için oldukça faydalıdır. Bu şekilde doğan bebekler ile yaşıtları arasında bebeklik döneminde ağlama ve ses çıkarma gelişimi farklı seyreder. 4–6 aylık dönemde dudak damak yarığı olmayan bebekler ünsüz sesleri mırıldanabilir; fakat dudak yarığı olanlar sıralı ünsüzlerden b, d ve g gibi harfleri çıkaramayabilir.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR:
Damak yarıklığı düzelmeyen bebeklerde ağız içi hava boşluğu daha fazladır. Bu durum artikülasyon ve dil problemlerine yol açabilir. Damak yarığı problemi çocukluk dönemine geçişte konuşma zorluğu yaratabilir.
Genel olarak böyle doğan çocukların dil gelişimi yaşıtlarıyla benzerdir; ancak rezonans sorunları ve ses kısıklığı görülebilir. Konuşma terapisi dudak damak yarığı olan çocukların konuşma, ses çıkarma ve diğer dil problemlerinin önemli ölçüde azalmasına yardımcı olur.
Konuşma Terapisi Nedir?
Konuşma terapisi, konuşma ve dil becerilerini geliştirmeye yönelik profesyonel bir tedavi yaklaşımıdır. Erken dil becerileri, ses üretimi, akıcılık, ifade edebilme ve anlaşılabilirlik üzerinde çalışılır. Sağlıklı konuşma gelişiminde çocuklar yaklaşık 15. ayda tek sözcükleri söyler; 2 yaş civarında iki–üç sözcüklü cümleler kurabilir.
Şayet dudak damak yarığı olan bir çocuk bu dönemde aynı ilerlemeyi gösteremiyorsa konuşma terapistine başvurulmalıdır. Doğuştan yarık dudak problemi ses çıkarma fonksiyonlarını etkileyebilir. Çocuklarda konuşma terapisi sürecinde seanslar genellikle 30–60 dakika sürer ve terapistin yaklaşımına göre değişebilir. Uygulanan başlıca yöntemler:
- Bireysel sesler ve heceler arasında ayırt etme için algılama egzersizleri,
- Belirli sesleri doğru çıkarmaya ve akıcılığı artırmaya yönelik alıştırmalar,
- Yutma, nefes ve sesi koordine eden egzersizler,
- Bilgisayar destekli konuşma çalışmaları,
- Motivasyon ve aileye danışmanlık.
Konuşma Terapisi Ne İşe Yarar?
Dil ve konuşma terapisi, konuşma güçlüğü yaşayan çocukların daha iyi iletişim kurmasını sağlar. Hedefler arasında telaffuzun ve artikülasyonun geliştirilmesi, dudak–dil kaslarının güçlendirilmesi, rezonans ve ses kalitesinin iyileştirilmesi yer alır.
İlk aşamalarda ses çıkarma, harf ve heceleri doğru söyleme becerileri desteklenir; ilerleyen dönemlerde akıcılık, netlik ve ifade özgüveni artar. Dil, çene ve yüz kasları güçlenirken solunum kontrolü de gelişir. Olağandışı duraklamalar, hece tekrarları ve uzatmalar zamanla azalır; ses perdesi ve şiddetindeki dalgalanmalar dengelenir.
Konuşma zorluğu yaşayan çocuklar sesleri üretmek için ekstra efor harcar ve çabuk yorulabilir. Terapiyle akıcılık arttıkça yorgunluk hissi azalır; topluluk önünde konuşma cesareti ve özgüven yükselir.
Dudak Damak Yarıkları İçin Konuşma Terapisi
Konuşma terapisi dudak damak yarıkları için erken yaşta başlanması gereken bir destektir. Konuşma ve ses üretimindeki sorunlar fark edildiği anda uzman değerlendirmesi önerilir. Yarıkla doğan çocukların 2,5 yaş civarında ses envanterinin uzman tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Ebeveynler, terapi sürecinde yanlış pekiştirmeleri önlemek ve ev içi çalışmaları doğru uygulamak için terapistten rehberlik almalıdır.
Bebeklerde yarık damak ses çıkarma ve tek kelime söylemede güçlük yaratabileceğinden erken danışma faydalıdır. Anaokulu çağına gelmiş bir çocuk terapi almadıysa ve konuşmada zorlanıyorsa aktif terapiye başlanmalıdır. İlerleme; çocuğun mevcut durumu, seanslara katılımı, ev ödevlerinin düzenli yapılması ve aile desteğiyle yakından ilişkilidir.
Daha fazlası için Dudak Damak Yarıkları YouTube kanalımızı takip edebilirsiniz.
Tedavi süreci, ameliyat sonrası bakım ve diğer tüm detaylar için sorularınızı burada bulabilirsiniz.
Dudak onarımı ameliyatı yaklaşık 1.5-2 saat, damak onarımı 2-3 saat sürer. Çift taraflı yarıklarda veya kompleks vakalarda süre uzayabilir. Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve bebeğiniz ameliyat sırasında hiçbir şey hissetmez.
Dudak ameliyatı sonrası genellikle 1 gece, damak ameliyatı sonrası 1-2 gece hastanede kalınır. Bu sürede bebeğinizin beslenmesi, ağrı kontrolü ve genel durumu yakından izlenir. Sorunsuz iyileşme durumunda taburcu olursunuz.
Dudak ve damak yarığı ameliyatının sonrasında gözle görülür bir yara izi oluşacaktır. Özellikle ameliyatın hemen ardından yara izinde renk değişimleri ve şişkinlik görülebilir. Fakat çocukken yapılan ameliyatlarda büyüdükçe yara izi daha az belirgin hale gelebilir. Ayrıca çeşitli yara izi tedavileri ile de yara izinin görünürlüğü azaltılabilir.
Dudak damak yarıklarının kendi kendilerini onarmaları mümkün değildir. Dokuların birleştirilmesi için mutlaka ameliyat gereklidir.
Dudak ve damak yarıkları bazı bireylerde konuşma bozukluklarına sebep olabilir. Ameliyat öncesinde konuşma bozukluğu yaşamayan kişilerde de ameliyat sonrası konuşma bozukluğu görülebilir. Dudak ve damak yarığı ameliyatı olmuş yaklaşık beş kişiden birinde konuşma problemleri görülmektedir. Fakat konuşma terapileri sayesinde bu sorunun önüne geçilebilir.
Tam yarıklar genellikle anne karnında doktor tarafından belirlenebilir. Fakat tam olmayan yarıklar emme refleksinde bozuklukla anlaşılabilir.
Dudak ve damak yarıkları kendiliğinden iyileşemez. Cerrahi bir girişim gereklidir.
Dudak yarığı doğuştan kaynaklanan bir problemdir. Doğuştan kaynaklanan rahatsızlıkların tedavi edilmesi gerekebilir. Dudak yıllıklarının oluşmasında bebeklerin problem yaşayabildiği pek çok alan vardır. Bebekler anne sütü emmekte zorluk çekebilirler. Bebeklerinin günlük yaşamlarında zorluk çekmemelerini isteyen ebeveynler gerekli tedavi yöntemlerinin uygulanmasını ister.
Yapılan her ameliyatın belirli risk faktörleri vardır. Risk faktörleri göz önünde bulundurularak tedavi yöntemlerini tercih etmek gerekir. Ameliyat bilgili hekimler tarafından gerçekleştirilirse olumlu sonuç verir. Doğru yöntemlerin kullanılmasıyla ameliyat başarılı geçer. Ameliyattan sonraki dönemde de hastanın doğru bir biçimde takibinin gerçekleştirilmesi gerekir. Yarık dudak ameliyatı esnasında fazla kanama, enfeksiyon gibi riskler vardır. Ameliyat ortamının steril olması enfeksiyon riskini azaltır.
Yapılan operasyonlarda kesi atılır. Atılan kesiklerden sonra dikiş işlemleri yapılır. Gelişen teknoloji ile birlikte dikiş atma hususlarında da iz miktarında azalmalar görmek mümkündür. Fakat izler tamamıyla kaybolmaz. Yarık dudak ameliyatı, yüz bölgesine uygulanır. Yüzün deri yapısı hassastır. Hassas cilt yapılarında ameliyat izleri görülebilir. Yarık dudağın onarılmasında çeşitli işlemler gerçekleştirildiği için hafif derece de olsa iz kalır. İz giderici kremlerin kullanılmasıyla izin görünürlüğünü azaltmak mümkün olur.
Damak yarığı hamileliğin 13. haftasında ultrasonografi aracılıyla anlaşılabilir. Fakat her yarık anne karnında belirlenemez.
Çok değerli anneler, babalar, aileler…
Üzerinde uzun süredir çalıştığım, benzerleri ülkemizde ve diğer ülkelerde de mevcut olan, aile rehberinin bu kısa şeklini, gerek yurtiçi gerek yurtdışı yirmi yılı bulan deneyimim ile harmanlayarak, sizlere önünüzdeki uzun yolda bir nebze olsun arkadaşlık eder, soru veya sorunlarınıza yanıt olur umudu ile hazırladım. Uğraş ve ilgi alanımda bana büyük motivasyon kaynağı olan siz ailelere ve onların çok değerli dudak-damak yarıklı bebeklerine/çocuklarına yardımcı olması dileği ile…
Prof. Dr. Hakan Ağır
