Dudak ve Damak Yarığı Oluşma Nedenleri Nelerdir?

Halk arasında “kurt ağzı” ve “tavşan dudak” olarak bilinen dudak damak yarıkları doğum öncesinde oluşmaya başlayan bir durumdur. Hamilelik sürecinde embriyonun yüz yapısının tam birleşmemesi veya kapanmaması sonucu meydana gelir. Bu tabloda genetik etkenler kadar çevresel faktörler de rol oynar. Ancak genetik nedenler tüm vakaların yaklaşık %5–10’unu açıklar.

Dudak ve damak yarıklarının tanısı doğumdan sonra detaylı muayene ile konur. Genellikle hem dudak hem damakta yarık doğum sonrası muayenede fark edilir. Hamilelikte yapılan detaylı ultrasonla dudak yarıkları da saptanabilir. Bebek belirli bir yaşa geldiğinde uygulanan bir dizi ameliyatla dudak damak yarıkları tedavi edilir.

Dudak damak yarıkları hakkında daha fazlasını öğrenin

Genetik Faktörlerden Kaynaklanan Dudak Damak Yarıkları

Dudak damak yarıkları oluşumunda genetik faktörler önemli bir etkendir. Ailede veya akrabalarda yarık öyküsü bulunması riski artırır; akraba evliliklerinde daha sık görülebilir. Van der Woude sendromu, Waardenburg sendromu, Trizomi 13/18, Pierre Robin sekansı, Klippel–Feil sendromu, Treacher Collins sendromu, Apert sendromu, Velokardiyofasiyel sendrom ve EEC sendromu gibi durumlarda görülme olasılığı yüksektir.

Çevresel Faktörlerden Kaynaklanan Dudak Damak Yarıkları

Dudak damak yarıkları hamilelikte annenin bazı davranış ve maruziyetleri sonucu da ortaya çıkabilir. Sigara ve alkol kullanımı riski artırır. Rubella enfeksiyonu, A vitamini fazlalığı/eksikliği, radyasyon, beslenme bozukluğu, steroidler, ileri yaş gebelik, fenitoin kullanımı, anne diyabeti, aminopterin ve salisilatlar da etkili olabilir. Gebelik öncesi iki ay ile gebeliğin ilk üç ayında folik asit kullanımı, yarık riskini yaklaşık yarı yarıya azaltır.

Dudak Damak Yarıklı Hastaların Tedavisi Hangi Hekimler Tarafından Gerçekleştirilir?

Dudak damak yarıkları olan bebeklerin tanı, takip ve tedavisi multidisipliner bir ekiple yürütülür. Ekipte yenidoğan uzmanı, genetik uzmanı, plastik cerrah, kulak burun boğaz uzmanı, pediatrist, anestezist, diş hekimi, konuşma terapisti ve ortodontist yer alır. Deformasyonun derecesine bağlı olarak doğumdan sonra birkaç aşamada farklı uzmanlıkların takibi ve tedavisi gerekebilir.

Youtube kanalımıza göz atın

Dudak Damak Yarıklı Çocuklarda Hangi Problemler Yaşanır?

Onarımı yapılmayan dudak damak yarıkları normal dudak görünümünü sağlamaz. Ameliyatla yarık onarıldığında iz kalma olasılığı yüksektir; erkek çocuklarda ilerleyen yaşlarda bıyık çıkmaması görülebilir. Estetik amaçlı düzeltici cerrahi hemen her yaşta uygulanabilir. Bunun dışında bebek ve çocuklarda şu sorunlar görülebilir:

• Dudak damak yarıkları olan bebeklerde beslenme sonrası boğulma hissi, burundan geri gelme ve öksürük görülebilir.
• Geniş damak yarığı olan bebeklerde emme ve beslenme sorunları; nörolojik sorunları olanlarda yutma güçlüğü gelişebilir.
• Olguların %50–90’ında orta kulak hastalığı görülür. Damak yarığında nazofarenks ile orta kulağı bağlayan östaki tüpü fonksiyon bozuklukları izlenir.
• Ağız içi sıvılar yutulurken östaki tüpünden orta kulağa kaçış olabilir; özellikle ilk üç yaşta orta kulak sorunları sık görülür.
• Onarım sonrası ilerleyen yaşlarda üst-orta yüz geriliği ve iskeletsel dengesizlik gelişebilir; 18 yaş sonrasında ortodonti ile birlikte ortognatik cerrahi gerekebilir.
• Konuşmada “k, p, t, b, d, s, ş, ç, f” gibi seslerin çıkarılmasında güçlük olabilir; genizden konuşma (hipernazalite) görülebilir. Yarıklar onarılsa dahi konuşma sorunları devam edebilir.
• Burun ucunda basıklık ve yayvan görünüm oluşabilir.
• Onarım sonrası üst dudakta dar bir görünüm gelişebilir; cerrahiyle düzeltilebilir.
• Dişlerde şekil bozuklukları ve düzensizlikler görülebilir; ortodontik tedavi gerektirebilir.