Hipernazalite nedir?
Hipernazalite, normal burun ve ağız seslerinin dengeli bir şekilde üretilmediği konuşma bozukluğudur. Bu durumda, konuşmacının burun sesleri ağız yoluyla yeterince absorbe edilemez ve normalden fazla burun sesi oluşabilir. Konuşma anlaşılırlığını olumsuz etkileyebilir.
Dudak ve Damak Yarığı Konuşma Bozukluğuna Nasıl Yol Açar?
Dudak ve damak yarıkları, bireylerin doğuştan ağız ve burun yapılarında deformasyona yol açar. Bu deformiteler, normal ses üretimini engelleyebilir ve konuşma bozukluklarına neden olabilir. Seslerin düzgün geçiş yapamadığı bölgelerde sıkça “hipernazalite nedir?” sorusuyla karşılaşılır. Bu durum konuşmayı anlaşılır kılmayı zorlaştırabilir. İlk uygun geçişte dudak damak yarıkları terimine bağlantı verilmiştir.
Dudak Damak Yarıklığının Görülme Sıklığı Nedir?
Dudak ve damak yarıklığı dünya genelinde doğan bebekler arasında yaklaşık 1.000’de 1–2 oranında görülür. Oran; etnik ve coğrafi farklılıklara, genetik faktörlere, beslenme alışkanlıklarına ve çevresel etkenlere göre değişebilir. Erken teşhis ve tedavi önemlidir.
Dudak Damak Yarığı Olan Bireylerde Dil ve Konuşma Terapisinin Rolü Nedir?
Dudak ve damak yarığı olan bireylerde dil ve konuşma terapisi, iletişim becerilerini geliştirmek ve anlaşılır konuşmayı sağlamak için önemlidir. Terapi; burun ve ağız kontrolünü artırır, dil ve dudak hareketlerini düzenler, kelime dağarcığını ve özgüveni destekler; sosyal ve akademik başarıya katkı sunar.
Dudak Damak Yarıklı Çocukların Doğumdan 12 Aya Kadar Beslenme Süreci
“Hipernazalite nedir?” ve beslenmeye etkileri sıkça sorulur. Dudak ve damak yarıklı çocuklarda ilk aylarda emzirme veya biberonla beslenme zor olabilir. Bu nedenle uygun meme ucu/biberon seçimi, özel beslenme teknikleri ve yarık türüne uygun emzik kullanımı gerekir.
Yarığı tamamen kapatmaya çalışmadan, önerilen beslenme pozisyonları uygulanır. Cerrahi süreçler hekimlerce planlanırken beslenme planı buna göre ayarlanır ve büyüme-gelişme düzenli takip edilir.
İlginizi Çekebilir;
1 ve 3 Yaş Arası Konuşma
Dudak damak yarığı geçirmiş 1–3 yaş arası çocukların konuşma gelişimi bireysel farklılıklara ve tedaviye bağlı olarak değişir. “Hipernazalite nedir?” başlığında değinildiği gibi bazı seslerde zorluk olabilir; cümleler daha kısa veya basit kalabilir. Konuşma terapisi, nazal sesler ve cümle yapısındaki zorlukları düzeltebilir. Aile desteği ve sabır, iletişim becerilerinin gelişiminde kritik öneme sahiptir.
3 Yaş Sonrası
Üç yaş sonrasında, tedavi ve terapilerle konuşma genellikle belirgin biçimde iyileşir. Çocuk daha net ve anlaşılır konuşabilir; bazı seslerde güçlük sürebilir. Aile ve dil-konuşma terapisti desteği, iletişim becerilerinin güçlenmesine katkı sağlar.
Dudak Damak Yarıklığı Olan Çocuklarda Dil ve Konuşma Bozuklukları
Dudak damak yarıklığı doğuştan gelen bir yüz anomalisi olarak konuşma ve dil gelişimini etkileyebilir. Yarığın türü ve ciddiyetine bağlı olarak bazı seslerin doğru üretiminde güçlük yaşanabilir. Hipernazalite, normalden fazla burun sesi üretimiyle karakterizedir ve bu çocuklarda görülebilir. Dil ve konuşma terapisi; anlaşılır konuşma, doğru nefes ve ağız-dil koordinasyonu için etkilidir. Gerekli durumlarda cerrahi tedavi uygulanır; uzun vadeli izlem önemlidir.
Hipernazalite Nedir?
Hipernazalite, konuşma sırasında burun ve ağız rezonansının uygun dengede olmaması durumudur. Kişi burun seslerini yeterince kontrol edemez ve normalden fazla nazal ses üretir; bu da anlaşılırlığı azaltabilir. Nedenleri anatomik (ör. dudak-damak yarığı) ya da fonksiyonel olabilir.
Hipernazalite ve Dudak Damak Yarıklarına Eşlik Eden Konuşma Bozuklukları Nelerdir?
Dudak damak yarığı; burun ve ağız arasında açıklık/deformasyon oluşturabileceğinden seslerin normal geçişini bozarak hipernazaliteye yol açabilir. Yarığın türü ve ciddiyetine göre farklı konuşma bozuklukları da eşlik edebilir. Konuşma terapisi, bu bozuklukların düzeltilmesine yardımcı olur.
Telafi Edici Konuşma Hataları Nelerdir?
Telafi edici konuşma hataları; kişi anlaşılırlığı artırmak için geliştirdiği stratejilerdir. Örneğin yavaş konuşma, belirli seslerin tekrar edilmesi veya bazı seslerin değiştirilmesi gibi. Uzun vadede bu kalıplar, terapi ile uygun üretim biçimlerine dönüştürülmelidir.
Dudak Damak Yarığı Olanlar İçin Konuşma Terapisi
Dudak damak yarığı olan bireyler için konuşma terapisi; hipernazalite ve ses üretimi sorunlarına yönelik egzersizler içerir, doğru ses üretimini destekler, kelime dağarcığını ve iletişim becerilerini geliştirir, özgüveni artırır ve yaşam kalitesini iyileştirir.
İlginizi Çekebilir;
Dudak ve damak yarıkları hakkında daha fazla bilgi için Youtube kanalımızı ziyaret edin.
Tedavi süreci, ameliyat sonrası bakım ve diğer tüm detaylar için sorularınızı burada bulabilirsiniz.
Dudak onarımı ameliyatı yaklaşık 1.5-2 saat, damak onarımı 2-3 saat sürer. Çift taraflı yarıklarda veya kompleks vakalarda süre uzayabilir. Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve bebeğiniz ameliyat sırasında hiçbir şey hissetmez.
Dudak ameliyatı sonrası genellikle 1 gece, damak ameliyatı sonrası 1-2 gece hastanede kalınır. Bu sürede bebeğinizin beslenmesi, ağrı kontrolü ve genel durumu yakından izlenir. Sorunsuz iyileşme durumunda taburcu olursunuz.
Dudak ve damak yarığı ameliyatının sonrasında gözle görülür bir yara izi oluşacaktır. Özellikle ameliyatın hemen ardından yara izinde renk değişimleri ve şişkinlik görülebilir. Fakat çocukken yapılan ameliyatlarda büyüdükçe yara izi daha az belirgin hale gelebilir. Ayrıca çeşitli yara izi tedavileri ile de yara izinin görünürlüğü azaltılabilir.
Dudak damak yarıklarının kendi kendilerini onarmaları mümkün değildir. Dokuların birleştirilmesi için mutlaka ameliyat gereklidir.
Dudak ve damak yarıkları bazı bireylerde konuşma bozukluklarına sebep olabilir. Ameliyat öncesinde konuşma bozukluğu yaşamayan kişilerde de ameliyat sonrası konuşma bozukluğu görülebilir. Dudak ve damak yarığı ameliyatı olmuş yaklaşık beş kişiden birinde konuşma problemleri görülmektedir. Fakat konuşma terapileri sayesinde bu sorunun önüne geçilebilir.
Tam yarıklar genellikle anne karnında doktor tarafından belirlenebilir. Fakat tam olmayan yarıklar emme refleksinde bozuklukla anlaşılabilir.
Dudak ve damak yarıkları kendiliğinden iyileşemez. Cerrahi bir girişim gereklidir.
Dudak yarığı doğuştan kaynaklanan bir problemdir. Doğuştan kaynaklanan rahatsızlıkların tedavi edilmesi gerekebilir. Dudak yıllıklarının oluşmasında bebeklerin problem yaşayabildiği pek çok alan vardır. Bebekler anne sütü emmekte zorluk çekebilirler. Bebeklerinin günlük yaşamlarında zorluk çekmemelerini isteyen ebeveynler gerekli tedavi yöntemlerinin uygulanmasını ister.
Yapılan her ameliyatın belirli risk faktörleri vardır. Risk faktörleri göz önünde bulundurularak tedavi yöntemlerini tercih etmek gerekir. Ameliyat bilgili hekimler tarafından gerçekleştirilirse olumlu sonuç verir. Doğru yöntemlerin kullanılmasıyla ameliyat başarılı geçer. Ameliyattan sonraki dönemde de hastanın doğru bir biçimde takibinin gerçekleştirilmesi gerekir. Yarık dudak ameliyatı esnasında fazla kanama, enfeksiyon gibi riskler vardır. Ameliyat ortamının steril olması enfeksiyon riskini azaltır.
Yapılan operasyonlarda kesi atılır. Atılan kesiklerden sonra dikiş işlemleri yapılır. Gelişen teknoloji ile birlikte dikiş atma hususlarında da iz miktarında azalmalar görmek mümkündür. Fakat izler tamamıyla kaybolmaz. Yarık dudak ameliyatı, yüz bölgesine uygulanır. Yüzün deri yapısı hassastır. Hassas cilt yapılarında ameliyat izleri görülebilir. Yarık dudağın onarılmasında çeşitli işlemler gerçekleştirildiği için hafif derece de olsa iz kalır. İz giderici kremlerin kullanılmasıyla izin görünürlüğünü azaltmak mümkün olur.
Damak yarığı hamileliğin 13. haftasında ultrasonografi aracılıyla anlaşılabilir. Fakat her yarık anne karnında belirlenemez.
Çok değerli anneler, babalar, aileler…
Üzerinde uzun süredir çalıştığım, benzerleri ülkemizde ve diğer ülkelerde de mevcut olan, aile rehberinin bu kısa şeklini, gerek yurtiçi gerek yurtdışı yirmi yılı bulan deneyimim ile harmanlayarak, sizlere önünüzdeki uzun yolda bir nebze olsun arkadaşlık eder, soru veya sorunlarınıza yanıt olur umudu ile hazırladım. Uğraş ve ilgi alanımda bana büyük motivasyon kaynağı olan siz ailelere ve onların çok değerli dudak-damak yarıklı bebeklerine/çocuklarına yardımcı olması dileği ile…
Prof. Dr. Hakan Ağır
