Türkçe
English
Română
Русский
Українська
Български
Dudak damak yarıkları, sanıldığından daha sık görülen doğumsal yüz gelişim farklılıkları arasında yer alır. Pek çok aile bu durumla karşılaştığında bunun çok nadir görüldüğünü düşünür. Oysa mevcut veriler ve klinik gözlemler, Türkiye’de her yıl önemli sayıda bebeğin dudak yarığı, damak yarığı ya da dudak damak yarığı ile dünyaya geldiğini düşündürmektedir.
Konunun genel çerçevesini daha iyi anlamak için dudak damak yarıkları hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Tedavi sürecine dair daha kapsamlı bilgi almak isteyen aileler ise tedavi sayfasını de inceleyebilir.
Türkiye’de Dudak Damak Yarıkları Ne Sıklıkla Görülür?
Türkiye’de dudak damak yarıklarının görülme sıklığının yaklaşık her 700 ile 1000 canlı doğumda bir olduğu kabul edilmektedir. Bu oran, daha önce bildirilen uluslararası verilerle de büyük ölçüde uyumludur. Yani bu durum, toplumda çok nadir görülen bir tablo değildir.
Mevcut tahminlere göre ülkemizde her yıl yaklaşık 1250 ile 2500 arasında dudak damak yarıklı bebeğin doğduğu düşünülmektedir. Bu sayıların tamamı kesin ulusal kayıt sistemlerine dayanmasa da, klinik gözlemler ve mevcut veriler bu aralığın gerçekçi olduğunu göstermektedir.
Eşlik Eden Sorunlar Neden Önemlidir?
Dudak yarıklı veya dudak damak yarıklı bebeklerin yaklaşık %10’unda başka organları ilgilendiren ek sorunlar da görülebilir. İzole damak yarığı bulunan bebeklerde ise bu oran daha yüksek olabilir ve bazı çalışmalarda %30’a yaklaşabildiği belirtilmektedir.
En sık dikkat çeken ek problemler arasında kalp ve damar sistemi ile ilgili yapısal farklılıklar yer alır. Bu nedenle yalnızca yarığın kendisine odaklanmak yeterli değildir. Bebeğin genel değerlendirmesi de yapılmalıdır. Bu noktada genetik değerlendirme ve gerekli görüldüğünde ek branşların sürece dahil edilmesi önemli bir adımdır.
Genetik Risk ve Tekrarlama Olasılığı
Bugün için, sendromik olmayan tüm vakalarda herkes için geçerli tek bir genetik testten söz etmek mümkün değildir. Ancak aile öyküsü yine de önem taşır. Anne veya babada dudak damak yarığı öyküsü bulunuyorsa, benzer bir durumun tekrar görülme ihtimali genel topluma göre artabilir.
Verilere göre anne-babadan birinde dudak damak yarığı varsa, benzer durumla doğan bir bebeğin tekrar dünyaya gelme olasılığı yaklaşık %2 ile %5 arasında değerlendirilmektedir. Ailede birden fazla etkilenmiş birey olduğunda bu oran artabilir. Bu nedenle ailelerin, özellikle yeni gebelik planı öncesinde doğru bilgi alması önemlidir.
En Sık Hangi Tipler Görülür?
Türkiye’de en sık görülen tiplerden biri tek taraflı dudak damak yarıklarıdır. Bunu damak yarıkları izler. Bunun dışında küçük dilde çatallanma şeklinde görülen bazı hafif tablolar da toplumda düşünüldüğünden daha sık olabilir.
Çatallı küçük dil her zaman ciddi bir sorun anlamına gelmez. Toplumdaki sağlıklı bireylerde de görülebilir. Ancak bebekte çatallı küçük dil fark edildiğinde, bunun altta yatan daha geniş bir damak problemi ile ilişkili olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Böyle durumlarda deneyimli bir ekibin görüşü değerlidir. Bu konuda aileler hasta rehberi sayfasından da yararlanabilir.
Konuşma ve Takip Süreci
Damak yarığı bulunan çocukların bir kısmında konuşma gelişimi sürecinde ek desteğe ihtiyaç olabilir. Bazı çocuklarda konuşma terapisine rağmen dirençli konuşma bozuklukları devam edebilir. Bu gibi durumlarda ileri cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Planlama, çocuğun ihtiyacına ve terapiye verdiği yanıta göre yapılır.
Bu nedenle dudak damak yarıkları yalnızca doğumdan hemen sonraki dönemle sınırlı değerlendirilmez. Süreç; konuşma, işitme, diş gelişimi ve yüz gelişimi açısından uzun dönem izlem gerektirir. Ailelerin düzenli takip sürecini aksatmaması büyük önem taşır. Gerekli durumlarda iletişim sayfası üzerinden uzman görüşü alınabilir.
Bilgilendirici Video
Sık Sorulan Sorular
Dudak damak yarığı Türkiye’de ne kadar sık görülür?
Mevcut verilere göre Türkiye’de dudak damak yarıkları yaklaşık her 700 ile 1000 canlı doğumda bir görülmektedir. Bu nedenle sanıldığından daha sık karşılaşılan bir durumdur.
Dudak damak yarığı nadir bir hastalık mıdır?
Toplumda nadir sanılsa da, her yıl yüzlerce değil binlerce bebeğin bu durumla doğduğu tahmin edilmektedir. Bu yönüyle çok ender görülen bir tablo değildir.
Dudak damak yarığı olan bebeklerde başka sorunlar da olur mu?
Evet, bazı bebeklerde kalp damar sistemi başta olmak üzere ek yapısal sorunlar görülebilir. Bu nedenle kapsamlı değerlendirme önemlidir.
Ailede dudak damak yarığı varsa tekrar görülme riski artar mı?
Evet, aile öyküsü varsa risk artabilir. Bu oran hastanın özelliklerine göre değişir. Bu nedenle gebelik öncesi ve sonrası doğru danışmanlık faydalı olur.
Sonuç
Türkiye’de dudak damak yarıkları sanıldığından daha sık görülmektedir. Bu durum ailelerin yalnız olmadığını gösterir. Doğru bilgi, düzenli takip ve uygun tedavi planlaması ile süreç daha sağlıklı yönetilebilir. Erken değerlendirme, sadece yarığın onarımı için değil, eşlik eden durumların fark edilmesi açısından da önem taşır.
Daha fazla bilgilendirici içerik ve güncel paylaşımlar için bizi Instagram'da da takip edebilirsiniz.
Tedavi süreci, ameliyat sonrası bakım ve diğer tüm detaylar için sorularınızı burada bulabilirsiniz.
Dudak onarımı ameliyatı yaklaşık 1.5-2 saat, damak onarımı 2-3 saat sürer. Çift taraflı yarıklarda veya kompleks vakalarda süre uzayabilir. Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve bebeğiniz ameliyat sırasında hiçbir şey hissetmez.
Dudak ameliyatı sonrası genellikle 1 gece, damak ameliyatı sonrası 1-2 gece hastanede kalınır. Bu sürede bebeğinizin beslenmesi, ağrı kontrolü ve genel durumu yakından izlenir. Sorunsuz iyileşme durumunda taburcu olursunuz.
Dudak ve damak yarığı ameliyatının sonrasında gözle görülür bir yara izi oluşacaktır. Özellikle ameliyatın hemen ardından yara izinde renk değişimleri ve şişkinlik görülebilir. Fakat çocukken yapılan ameliyatlarda büyüdükçe yara izi daha az belirgin hale gelebilir. Ayrıca çeşitli yara izi tedavileri ile de yara izinin görünürlüğü azaltılabilir.
Dudak damak yarıklarının kendi kendilerini onarmaları mümkün değildir. Dokuların birleştirilmesi için mutlaka ameliyat gereklidir.
Dudak ve damak yarıkları bazı bireylerde konuşma bozukluklarına sebep olabilir. Ameliyat öncesinde konuşma bozukluğu yaşamayan kişilerde de ameliyat sonrası konuşma bozukluğu görülebilir. Dudak ve damak yarığı ameliyatı olmuş yaklaşık beş kişiden birinde konuşma problemleri görülmektedir. Fakat konuşma terapileri sayesinde bu sorunun önüne geçilebilir.
Tam yarıklar genellikle anne karnında doktor tarafından belirlenebilir. Fakat tam olmayan yarıklar emme refleksinde bozuklukla anlaşılabilir.
Dudak ve damak yarıkları kendiliğinden iyileşemez. Cerrahi bir girişim gereklidir.
Dudak yarığı doğuştan kaynaklanan bir problemdir. Doğuştan kaynaklanan rahatsızlıkların tedavi edilmesi gerekebilir. Dudak yıllıklarının oluşmasında bebeklerin problem yaşayabildiği pek çok alan vardır. Bebekler anne sütü emmekte zorluk çekebilirler. Bebeklerinin günlük yaşamlarında zorluk çekmemelerini isteyen ebeveynler gerekli tedavi yöntemlerinin uygulanmasını ister.
Yapılan her ameliyatın belirli risk faktörleri vardır. Risk faktörleri göz önünde bulundurularak tedavi yöntemlerini tercih etmek gerekir. Ameliyat bilgili hekimler tarafından gerçekleştirilirse olumlu sonuç verir. Doğru yöntemlerin kullanılmasıyla ameliyat başarılı geçer. Ameliyattan sonraki dönemde de hastanın doğru bir biçimde takibinin gerçekleştirilmesi gerekir. Yarık dudak ameliyatı esnasında fazla kanama, enfeksiyon gibi riskler vardır. Ameliyat ortamının steril olması enfeksiyon riskini azaltır.
Yapılan operasyonlarda kesi atılır. Atılan kesiklerden sonra dikiş işlemleri yapılır. Gelişen teknoloji ile birlikte dikiş atma hususlarında da iz miktarında azalmalar görmek mümkündür. Fakat izler tamamıyla kaybolmaz. Yarık dudak ameliyatı, yüz bölgesine uygulanır. Yüzün deri yapısı hassastır. Hassas cilt yapılarında ameliyat izleri görülebilir. Yarık dudağın onarılmasında çeşitli işlemler gerçekleştirildiği için hafif derece de olsa iz kalır. İz giderici kremlerin kullanılmasıyla izin görünürlüğünü azaltmak mümkün olur.
Damak yarığı hamileliğin 13. haftasında ultrasonografi aracılıyla anlaşılabilir. Fakat her yarık anne karnında belirlenemez.
Çok değerli anneler, babalar, aileler…
Üzerinde uzun süredir çalıştığım, benzerleri ülkemizde ve diğer ülkelerde de mevcut olan, aile rehberinin bu kısa şeklini, gerek yurtiçi gerek yurtdışı yirmi yılı bulan deneyimim ile harmanlayarak, sizlere önünüzdeki uzun yolda bir nebze olsun arkadaşlık eder, soru veya sorunlarınıza yanıt olur umudu ile hazırladım. Uğraş ve ilgi alanımda bana büyük motivasyon kaynağı olan siz ailelere ve onların çok değerli dudak-damak yarıklı bebeklerine/çocuklarına yardımcı olması dileği ile…
Prof. Dr. Hakan Ağır
